Cổ học tinh hoa

Lời tựaKhông quên cái cũLúc đi trắng, lúc về đenLợi mê lòng ngườiLấy của ban ngàyKhổ thân làm việc nghĩaCách cư xử ở đờiTu thânÔm cây đợi thỏĐánh dấu thuyền tìm gươmBa con rận kiện nhauĐạo vợ chồngMong làm điều phảiYêu nên tốt, ghét nên xấuCảm tìnhKhéo can được vuaCậy người không bằng chắc ở mìnhBệnh quênĐáng sợ gì hơn cảCách đâm hổBáo thùHết lòng vì nướcCáo mượn oai hổVua tôi bàn việcCâu nói của người đánh cáLá dóTrước khi đánh người phải biết giữ mìnhMạnh Thường Quân và nước TầnBỏ quên con sinhDung người được báoBiết rõ chữ nghĩaKhông nhận cáÔng quan thanh bạchThầy Tăng SâmTăng Sâm giết ngườiBán mộc bán giáoGiáp Ất tranh luậnChết mà còn răn được vuaLợn mẹ giết lợn conTài nghề con lừaVẽ gì khóLẽ sống chết Muôn vật một loài Rửa tai Phẩm trật ông quan, phẩm giá con người Liêm, sỉ Nghĩa công nặng hơn tình riêng Mua xương ngựa Hay dở đều do mình cả Kéo lê đuôi mà đi Làm nhà cỏ cũng đủ Quan tài con Chiếc thuyền đụng chiếc đòKhông chịu theo kẻ phản nghịch Đám ma to Lo trời đổ Không yêu nhau mới loạn Tưới dưa cho người Rắn dời chỗ ở Lúc nào được nghỉ? Hang Ngu Công Họ Doãn làm giàu Người kiếm củi được con hươu Vợ thầy kiện Treo kiếm trên mộ Tên tù nước Sở Thằng điên Ba điều vuiVợ răn chồngTrồng khó, nhổ dễCái được cái mất của người làm Quan Gặp quỷHai phảiNên xử thế nào? Chính danhChết đói đầu núi Ngu Công dọn núi Can gì mà phá đi Cách trị dân Lo, vui Ma nói chuyện Say bắn chết trâu Nuôi gà chọi Ứng đối lanh lợi Hoạ phúc không lường Tình mẹ con của loài vượn Mã Viện Khấu Chuẩn thương nhớ mẹ Nhan Súc nói chuyện với Tề Vương Thập Bì nói chuyện với Huệ Vương Say, tỉnh, đục, trong

Lý sự là cái nguồn bắt phải, bắt trái đều được cả. Cho nên Đặng Tích mới có chốn xúi bẩy được cả đôi bên kiện tụng lẫn nhau mà ngấm ngầm lấy lợi cho mình. Thế tức là cái chủ nghĩa “hai phải” ngụy biện, rất hại cho dân gian ngu dại mà lại hay kiện tụng.

Sông Vĩ(1) nước lên to. Một nhà giàu không may có người chết đuối. Có kẻ vớt được xác.

Người nhà giàu xin chuộc, kẻ ấy đòi nhiều tiền. Người nhà giàu đem câu chuyện thưa với Đặng Tích(2).

Xem thêm|: Địa chỉ học cưỡi ngựa tại tại Việt Nam

Đặng Tích bảo:

– Cứ để yên. Nó còn bán cái xác cho ai được mà sợ?

Kẻ vớt được xác, thấy nhà kia không hỏi nữa lấy làm lo, cũng đem câu chuyện thưa với Đặng Tích. Đặng Tích bảo:

Xem thêm|: Chiến lược Marketing của nước mắm Chinsu với khát vọng chinh

– Cứ để yên. Nó còn mua cái xác ấy của ai được mà sợ?

Lã Thị Xuân Thu

LỜI BÀN:

Xem thêm|: #Lăng Bác Hồ | Thông Tin | Giờ Mở Cửa | Hướng Dẫn Viếng Thăm

Cứ như người giảng giải việc nói trong bài này cho phải đạo lý, thì một bên, nên khuyên người nhà giàu liệu trả kẻ vớt được xác thêm ít nhiều tiền, mà lấy ngay xác về, còn một bên, nên dụ kẻ vớt được xác chớ có coi sự chẳng may của người ta làm một món bổng, mà bắt bí người ta. Giữ cái xác, không cho chuộc, chẳng những không được tiền, mà lại còn phải tội nữa. Nhưng khốn thay! Lý sự là cái nguồn bắt phải, bắt trái đều được cả. Cho nên Đặng Tích mới có chốn xúi bẩy được cả đôi bên kiện tụng lẫn nhau mà ngấm ngầm lấy lợi cho mình. Thế tức là cái chủ nghĩa “hai phải” ngụy biện, rất hại cho dân gian ngu dại mà lại hay kiện tụng. Biện bác mà không đáng lý tức là giả dối, khôn ngoan mà không đáng lý, tức là gian trá, những kẻ ấy phải trừng phạt thì mới yên dân, lợi nước được. Người trị dân tưởng phải thấu cái tình, để xét cái lý, mới là người trị dân sáng suốt vậy.

–

(1) Tên sông, chảy ở địa phận Hà Nam (Trung Quốc)

(2) Quan đại phu nước Trịnh thời Xuân Thu, một nhà luật pháp giỏi

• ← Gặp quỷ
• → Nên xử thế nào?